Strzelno i Kruszwica



Strzelno i Kruszwica to dwa miasta znajdujące się w odległości 15 km od siebie, które łączy ze sobą położenie na Szlaku Piastowskim oraz niezwykłe zabytki. Warto odwiedzić je oba gdy planujemy wizytę w okolicy. Nie można także pominąć znajdującego się niedaleko Mogilna i XI wiecznego pobenedyktyńskiego klasztoru.


Strzelno

Powstała na przełomie XII/XIII w. bazylika św. Trójcy w Strzelnie, choć na pierwszy rzut oka nie przypomina budowli romańskiej (świątynia była kilkukrotnie przebudowywana), to jej wnętrze kryje w sobie prawdziwe skarby związane z początkiem budowania się polskiej państwowości.


Pierwszym z nich są romańskie kolumny. W sumie jest ich siedem, ale dwie z nich są szczególnie wyjątkowe. Ukazana została na nich personifikacja cnót i przywar stanowiąca niejako kodeks moralności. Kolumna południowa (południe od wieków kojarzone było z dobrą, ciepłą stroną) przedstawia personifikację cnót, m.in. sprawiedliwość, wiarę, mądrość, pobożność, czystość, cierpliwość, pokorę, posłuszeństwo, wstrzemięźliwość, pokój Chrystusowy. Kolumna północna natomiast prezentuje personifikację przywar w tym: gniew, morderstwo, pychę, bezbożność, krzywoprzysięstwo, obżarstwo, rozpustę, zawiść, bluźnierstwo, swawolę (północ kojarzono ze złem i siłami szatana). Płaskorzeźby zdobiące strzeleńskie kolumny uważane są, obok Drzwi Gnieźnieńskich, za najważniejszy zabytek romański w kraju. Co ważne, na świecie podobne kolumny podziwiać można jedynie w katedrze pw. św. Jakuba w Santiago de Compostella i katedrze pw. św. Marka w Wenecji.


Uwagę zwracają też polichromowane barokowe konfesjonały. W górnej części każdego z nich przedstawiono sceny z życia Jezusa i Maryi, w dolnej – symboliczne obrazy dotyczące Sądu Ostatecznego. Jest to unikat na skalę światową. Podczas gdy 250 lat temu w kościołach królowała łacina, wszystkie malowidła mają polskie napisy.


Celem wielu pielgrzymek jest jednak przede wszystkim znajdujący się w bocznej nawie ołtarz Krzyża Świętego. W 1743 r. papież Benedykt XIV nadał przywilej odprawiania przy nim nabożeństwa za dusze w czyśćcu cierpiące. Ołtarz jest największym relikwiarzem w Polsce i jednym z największych na świecie. Umieszczono w nim aż 658 relikwii różnych świętych i męczenników. Wśród nich są doczesne szczątki, szaty czy inne przedmioty należące nie tylko do polskich świętych, m.in. Wojciecha czy Stanisława, ale również np. św. Marii Magdaleny, św. Benedykta z Nursji czy św. Ignacego Loyoli. Najcenniejsze są relikwie Krzyża Świętego.


W sumie w obu kościołach w Strzelnie znajduje się około tysiąca relikwii. Są tutaj na każdym kroku. Nawet rama obrazu Matki Bożej (kopia wizerunku z Mariazell) jest relikwiarzem. Spośród polskich miast tylko Kraków ma więcej relikwii niż Strzelno. Ale w Krakowie jest aż 140 kościołów. Dotychczas wszystkie relikwie pochodziły z czasów norbertanek. Jednak w 2016 roku, ze względu na jubileusz Chrztu Polski i 800-lecie konsekracji bazyliki, zostały sprowadzone nowe relikwie: św. Jana Pawła II, bł. Jerzego Popiełuszki i św. Faustyny.


Będąc w Strzelnie, koniecznie trzeba obejrzeć słynne romańskie tympanony. Dwa z nich znajdują się w muzeum. Trzeci zaś w „naturalnym” architektonicznym środowisku – nad wejściem do kaplicy św. Barbary. Czwarty, umieszczony w kościele św. Prokopa, został zniszczony w 1945 r. w wyniku eksplozji podłożonych przez Niemców materiałów wybuchowych. To połowa najważniejszych romańskich tympanonów naszego kraju i jedna czwarta wszystkich pochodzących z tego czasu, jakie znajdują się w Polsce.


Boczne kaplice, prezbiterium, zakrystia oraz widok ogólny kościoła.


Przy bazylice wnosi się rotunda św. Prokopa, będąca największą w Polsce budowlą romańską założoną na planie koła – jest to jedyna tego typu rotunda w Europie. Surowe kamienne wnętrze świątyni kryje w sobie XII-wieczną romańską kropielnicę (w całości powstałą z jednego kamienia), najstarsze w Polsce stacje drogi krzyżowej z 1531 r., pusty romański grobowiec (prawdopodobnie fundatora) oraz kopię tympanonu fundacyjnego. W przylegającej do rotundy okrągłej wieży znajduje się empora, w której zasiadali królowie i dostojnicy, z charakterystycznym biforium – podwójnym arkadowym oknem przedzielonym romańską kolumienką.


Kruszwica

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z początkami polskiej państwowości, ale już znacznie wcześniej istniały tutaj osady ludzkie, o czym mówią badania archeologiczne.


W Kruszwicy, na wschodnim brzegu jeziora Gopło wznosi się okazała kolegiata Św. Piotra i Pawła – nie tylko wspaniały zabytek romański, ale najlepiej zachowany do dzisiejszych czasów zabytek sztuki romańskiej w całej Polsce. Kolegiata w Kruszwicy zbudowana została na początku XII wieku z kamienia, co czyni ją wielkim unikatem, bo niewiele polskich obiektów sakralnych z tego okresu zachowało się do dzisiaj, a ponadto niewiele też budowli w tym czasie kamiennych powstawało. To trójnawowa, filarowa bazylika, zaprojektowana na planie krzyża łacińskiego. Romański charakter budowli podkreślają grube mury, półkoliste łuki oraz proste, geometryczne kształty. Od strony południowej kolegiatę zdobią trzy romańskie portale. Kolegiata w Kruszwicy bywa też nazywaną katedrą w Kruszwicy.


Fot. VICONA / CC BY-NC-ND 4.0

Autor: Dorota Porzucek

96 wyświetlenia
Ostatnie posty
SYGNET-SZARY.png
  • Facebook - Biały Krąg
  • YouTube - Biały Krąg